طلبگی تا اجتهاد

آنچه که لازم است عرض بکنم - که از همه‌ی این مطالب مهمتر است - نسبت حوزه‌های علمیه است با انقلاب و نظام اسلامی. هیچ کس در عالم روحانیت، اگر انصاف و خرد را میزان قرار بدهد، نمیتواند خودش را از نظام اسلامی جدا بگیرد. نظام اسلامی یک امکان عظیمی را در اختیار داعیان الی‌اللّه و مبلّغان اسلام قرار داده… این فرصت تا امروز کِی برای روحانیت وجود داشته؟
علاوه بر این، ابزارهای تسهیل‌کننده، مثل رایانه‌ها و ارتباطات اینترنتی و فضای مجازی و سایبری هم که الان در اختیار شماست![خطاب به روحانیون!).
اگر بتوانید اینها را یاد بگیرید، میتوانید یک کلمه حرف درستِ خودتان را به هزاران مستمعی که شما آنها را نمیشناسید، برسانید؛ این فرصت فوق‌العاده‌ای است؛ نبادا این فرصت ضایع شود. اگر ضایع شد، خدای متعال از من و شما روز قیامت سؤال خواهد کرد: از فرصت این همه جوان، این همه استبصار، این همه میل و شوق به دانستن، شما برای ترویج معارف اسلامی چه استفاده‌ای کردید؟ نظام اسلامی یک چنین خدمتی به ما معممین و روحانیون کرده. مگر میتوانیم خودمان را کنار بگیریم؟
بیانات در دیدار علما و روحانیون خراسان شمالی 19/07/1391

جستجو

بایگانی

نويسندگان

پربحث ترين ها

رسانه های همسو

۳

روش تحصیل حوزوی، جلسه ششم، کلیدهای مباحثه، تفکر، مطالعه و جزوه نویسی

 هویت طلبگی مأموریت‌ها و بایسته‌های طلبه روش تحصیل حوزوی

//bayanbox.ir/view/1304510728897795157/%D8%B1%D9%88%D8%B4-%D8%AA%D8%AD%D8%B5%DB%8C%D9%84-%D8%A2%D8%AE%D9%88%D9%86%D8%AF%DB%8C.jpg

عناوین کلی مباحث این جلسه:

1.     پنج مرحله روزانه تحصیل

2.     صیادی علمی

3.     مدیریت ثبت دانش

 

1.    پنج مرحله روزانه تحصیل:

1.       پیش مطالعه

2.       کلاس فعال

3.       مطالعه و تحقیق

4.       مباحثه

5.       جمع بندی و تقریر

هر یک از این پنج مرحله حذف شود، در روند یادگیری خلل ایجاد میشود.

البته هر یک از این مراحل، به تناسب این که طلبه در کدام لایه‌‌ی تحصیل، از کاربرد و تعمیق و اجتهاد حضور داشته باشد متفاوت است و این جلسه بیشتر ناظر به لایه کاربردی است.

1.     پیش مطالعه:

پیش مطالعه بین 10 تا 20 دقیقه کفایت میکند و در این مدت باید این کارها انجام شود:

1.     وزن دهی به مباحث: با قرائت روزنامه وار مباحثی که قرار است در آن جلسه خوانده شود، انس با آنها ایجاد شده و بدانید که کدام مباحث مهمتر است و کدام کم اهمیت تر هستند.

2.     ایجاد کارگاه پنهان حین تحصیل. مثلا در خلال خواندن صمدیه با دقت صمدیه را اعراب گذاری کنید، البته با مداد به صورت کم رنگ. این کار را با علوم صرفی و نحوی که تا کنون یاد گرفته اید میکنید. در کلاس استاد باید دقیق متن را میخواند و شما کنترل میکنید و ایرادات و اختلافات را بعد از کلاس با استاد چک میکنید و بعد در مرحله مطالعه علت اشتباهات خود را کنترل میکنید.

3.     خوداستادی: به این معنا که خود را در مقام استاد قرار میدهید و فکر میکنید که قرار است این مبحث را تدریس کنید. بنابراین به صورتی درس را میخوانید که دیگر استاد، مطلبی برای شما نداشته باشد که بگوید. البته این سطح از پیش مطالعه در ابتدای کار و سالهای اول نباید انجام شود زیرا بسیار وقت گیر است(یک تا دو ساعت) و برای لایه های تعمیقی است.

توجه توجه کنید که معنای پیش مطالعه، خواندن یک شرح فارسی یا کتاب عربی ساده تر نیست، زیرا این کار باعث تنبل کردنِ ذهن طلبه میشود.

2.     کلاس فعال:

به علت استاد محور بودن تحصیلات حوزوی، این مرحله مهمترین مرحل تحصیل است و طلبه باید با سؤال و حضور ذهن وارد کلاس شود و به اصطلاح توانایی استخراج تمام اطلاعات استاد را داشته باشد.

در یک کلاس فعال باید هر یک از طلاب، متوجه مطالب مختلف باشند تا در مجموع بتوان کلاس فعال و مفیدی داشت.

توجه باید توجه شود که متکی به صوت کلاس ها نشوید، به این معنا که طلبه نباید بگوید که خب بعدا صوت کلاس را گوش میدهیم و نکات دقیق و بیشتری را ثبت میکنیم، اما آفت این روش این است که هنگامی که وقت طلبه تنگ شد و مشغله ها زیاد شد، دیگر فرصتی برای گوش دادن صوت جلسات وجود ندارد. البته در حد چند جلسه برای یک درس ایرادی ندارد اما نباید این یک روش رایج شود.

نکته سر کلاس درس، ایده ها و نکات ارزشمندی در ذهن طلبه ایجاد میشود که باید حتما به سرعت ثبت شود تا بعد از کلاس به آن بپردازد و آن را فربه نماید. باید بعد از کلاس در حد چند دقیقه به این نکات فکر کرد و دقیقا آنها را ثبت نمود.

3.     مطالعه و تحقیق:

این مرحله، مرحله ایست که باعث ایجاد فاصله میان طلاب میشود. در این مرحله باید به سمت تأمین اهداف دانشی آن علم برویم.

استاد خوب، استادی است که همه مطالب را نگوید بلکه باید در ذهن طلبه سؤال ایجاد کند و طلبه را آماده تحقیق و پژوهش نماید.

در این مرحله، طلبه وارد مراحل قوی خواندن، مراجعه به شروح و ... میشود. به عنوان مثال در درس صرف، یک بار دیگر متن کتاب را مطالعه میکنید. این مطالعه باید بیش از یک و نیم ساعت باشد.

4.     مباحثه:

این سبک از تحصیل، مختص حوزه است. روح مباحثه، تفکر به صورت بلند بلند است.  البته اهداف زیادی دارد اما این روح حاکم بر مباحثه است.

زمان مباحثه باید حداکثر به اندازه زمان کلاس و حداقل به اندازه نیمی از زمان کلاس باشد. در زمان مباحثه نباید افراط کرد و تمام انرژی 20 ساله را نباید به یکباره صَرف کرد.

توجه این نکته و توصیه که میگویند در گروه مباحثه باید یک نفر قوی باشد یک نفر متوسط و یک نفر ضعیف. این رکن مباحثه نیست و میتوان به چنین کاری، کمک به دیگران گفت.

نکته طبق احادیث به دست می آید که یکی از چیزهایی که کمیاب است، اخٌ فی الله است که میتواند یکی از مصادیق آن، یک هم بحثی باشد. البته در ابعاد دیگر هم چنین مطلبی اهمیت دارد مثلا در مباحث سیاسی، فرهنگی و ... اخ فی الله باعث ایجاد همبستگی میان همفکران و انجام کارهای بزرگ توسط این افراد در آینده خواهد شد.

نکته اهمیت مباحثه این است که طلبه ها اطراف درس، گروه های متحد هم بحثی تشکیل دهند.

نکته نکته مورد اهمیت این است که هم بحثی ها باید دارای اهداف بلندمدت مشترک باشند. مثلا یک نفر مخالف فلسفه است یک نفر مؤمن به فلسفه است، این دو نباید با هم همبحث بلند مدت شوند و یا کسی که میخواهد قاضی شود با کسی که میخواهد مجتهد شود.

نکته تشکیل گروه به صورت اجباری نیست بلکه باید به صورت خودجوش ایجاد شود. گروه همبحثی باید با دغدغه مباحث درسی و علمی ایجاد شود. چنین گروهی به کشف اساتید خوب میروند و حول استاد خوبی جمع میشوند و این باعث ایجاد انسجام بیشتر آن گروه میشود.

نکته هر سال تحصیلی، از وسط سال، باید به فکر اساتید سال بعد باشید و با آن گروه به دنبال شناسایی اساتید خوب بروید.

در مباحثه نباید همان حرف های استاد را دوباره تکرار کنید بلکه باید به صورت سؤال و جواب و اشکال کردن باشد. بحث کردن، مرور کردن نیست بلکه پخته کردن و فکر کردن پیرامون بحث است.

5.     جمع بندی و تقریر:

باید تمام مباحثی را که در 4 مرحله قبلی کسب کردید دوباره جمع بندی کنید. البته این به معنای دوباره نوشتن نیست اما خوب است که اگر فرصت هست، تقریرنویسی نمایید زیرا این تقریرها و جمع بندی ها برای آینده تحصیلی شما بسیار میتواند مفید باشد.

این جمع بندی میتواند در قالب نموداری باشد.

نمودار باید بسیار منظم و گویا باشد و نباید خودش نیازمند توضیح باشد.

2.    صیادی علمی:

به این مرحله، اصطیاد میگوییم به این معنا که باید بتوانیم در هنگام درس گرفتن از منابع آموزشی اعم از کتاب و استاد و ... موضوعاتی همانند کلیدهای تبلیغی، طرح بحث، پاسخ به سؤالات، ورود و خروج بحث، روش تدوین و نگارش متن و ... و روش تحقیق. مثلا اگر شما از ارتباط با آقای جوادی، تحقیق را یاد نگیرید، از چه کسی میخواهید یادبگیرید؟ با برگزاری کارگاه روش تحقیق به دست نمی آید بلکه باید از دل حوزه این موضوعات را کسب کرد.

به عنوان مثال میتوان از کتب موفق، روش چینش مطالب را فرابگیرد.

برای این بخش از فعالیت علمی، ذهن طلبه باید بسیار طبقه بندی شده باشد به این معنا که اطلاعاتِ کسب شده را نظام بندی کنیم. به این معنا که دغدغه های اصلی و فرعی با موضوعات مختلف از یکدیگر جدا شده و به هریک به صورت جداگانه پرداخته شود.

توجه هدف این است که ذهن طلبه -فارغ از اینکه این اطلاعات کجا ثبت میشود- طبقه بندی شده باشد.

نکته اساتید مثال بسیار جالبی میزنند: میگویند که طلبه باید همانند بچه باشد. کار بچه بازی کردن است و این کار را -فارغ از اینکه کجاست، خانه، مهمانی، قبرستان و ...- انجام میدهد و بازی میکند. کار طلبه هم فکرکردن است و فارغ از مکانش، باید همواره در حال فکرکردن باشد. به عنوان مثال طلبه در حد تعادل میتواند فیلم و سریال هم ببیند اما در حین فیلم دیدن باید فکر کند. مثلا طلبه میتواند کارتون باب اسفنجی را هم ببیند اما فکر کند که غرب، چگونه مبانی نظری خود را در قالب کارتونی جذاب به کودکان تزریق میکند؟

 

به عنوان مثال در حین تحصیل علم نحو با اصطلاحی همانند شاذ مواجه میشوید، شما باید آرام آرام به صورت تدریجی پیرامون این اصطلاح تحقیق کنید.

سؤال علت فعال نشدن اصطیاد علمی و ابعاد مختلفِ طلبگی چیست؟

علت اصلی آن تعطیل بودنِ مطالعه طلاب است. منظور از مطالعه در اینجا، مطالعه غیردرسی است. که یکی از انواع آن مطالعات مناسبتی است. مثلا در ایام دهه فجر در مورد انقلاب مطالعه کند و ...

یک دسته از مطالعات، مطالعه پیوسته و روزی 20 دقیقه روی یک کتاب خاص است.

 

3.    مدیریت ثبت دانش:

توجه توجه کنید که نباید کاملا متکی به لپ تاپ و کامپیوتر شویم به این معنا که لپ تاپ جولان ذهنی را کم کرده و طلبه را تنبل میکند. زیرا قابلیت سرچ آن باعث تنبلی میشود.

از چند رنگ مختلف استفاده کنید. هر بخش کتاب و دفتر را برای موضوعات مختلف قرارداد کنید. برای مطالب و نکات مختلف اشکال مختلفی را قرارداد کنید.

تجربه شخصی آقای بغدادی:

استفاده از دو رنگ خودکار سیاه و آبی.

تیتر با آبی و خط کشیدن زیر مطالب مهم. ستاره گذاشتن برای مطالب مهم و نوشتن لفظ بسیار مهم. به این ترتیب بعدا با مراجعه متوجه میشوید که هر قسمت کتاب چه میزانی از اهمیت را دارد.

خودکار قرمز را برای تدریس قرار داده ام.

مکان مطالب: مشخص کردن نقش یک کلمه در بالای آن کلمه یک مثلث کوچک گذاشته و داخلش مینویسیم فاعل معنای فاعل و جار و مجرور را با ج ج و بقیه نقش ها را قرارداد میکنیم.

برای معنی، بدون هیچ علامتی یک کلمه مینویسیم که این یعنی مترادف آن. اگر بخواهم آن را توضیح دهم، یک مربع میکشم و داخلش چندکلمه توضیح میدهم. اگر توضیح بیشتر باشد مثلا 1 با دایره میکشم و بالای کلمه و در حاشیه سمت چپ شماره را با دایره نوشته و توضیحات را مینویسم. اگر توضیح مفصلتر باشد و نموداری باشد سعی مکنیم در همان کتاب گنجانده شود. که من پایین کتاب را انتخاب کرده ام. برای این مباحث علامت دایره داخلش یک و دو و ... یونانی را مینویسم. برای هر مطلب هم یک تیتر میگذارم تا موقع مراجعه متوجه شوم که بحث چیست.

سؤالات خود را هم به این ترتیب که بالای مطلب مورد نظر یک علامت سؤال با شماره میگذارم و در بالای صفحه این سؤال را با شماره اش مینویسم.

تحقیقات را باعلامت تیک مینویسیم و جای این هم بالای صفحه است.

سمت راست کتاب: فهرست نویسی در مورد محتوای کلی کتاب.

کاری که خوب است در کتاب انجام دهیم این است که مقسم ها را به همراه زیر شاخه ها با علامات قراردادی مشخص کنیم. مثلا با دایره توپر، مقسم را مشخص مکنیم و زیرشاخه ها را با داره توخالی مشخص میکنیم و زیرشاخه ها را هم با فلش مشخص میکنیم. این کار قراردادی است.

قرارداد مرجع ضمیر به این صورت است که بالای ضمیر یک نیم دایره کاسه ای میکشم و عددی در آن مینویسیم و بالای مرجع ضمیر یک دایره کاسه ای برعکس مینویسم با همان عدد که نشان میدهد که مرجع ضمیر است.

توجه باید حتی الامکان تمام مطالب را در کتاب بنویسیم و فارغ از جزوه باشیم. البته مطالب بسیار مفصل را باید در جزوه بنویسیم اما عمده مطالب را باید در کتاب بنویسیم.

 

دریافت صوت، پی دی اف و نمودار جمع بندی این جلسات

کلیک کنید

نظرات (۳)

  1. سلام، با تشکر از زحماتی که میکشید.
    جلسات مشاوره برای قوی و غنی خواندن کتاب منطق مظفر موجود نیست؟
    بنده بهش خیلی نیاز دارم.
    اگر موجود هست و امکان داره در اختیار بنده قرار بدید.
    باز هم از تلاش های شما سپاسگزارم.
    • پاسخ:

      سلام
      به زودی جلسات مشاوره استاد بغدادی برگزار شده و صوت آنها در اختیار شما قرار خواهد گرفت
      در حال حاضر صوتی در این رابطه موجود نیست
  2. سلام خسته نباشید
    بسیار کار خوبی دارید انجام میدید ولی متاسفانه به جای مصاحبه با اساتید مبرز به استفاده از طلبه های پایه هفت تا ده رو آوردید
    باید از مصاحبه با اساتید مبرز فقه و فلسفه و عرفان شروع کنید و بعد سراغ اساتید بسیار قوی رسایل و مکاسب برید بعد اساتید و فضلایی که سطح میخونند
    • پاسخ:

      سلام علیکم
      با تشکر از نظر شما دوست عزیز
      اما ناظر به اساتیدی که هم اکنون از ایشان مصاحبه و مطلب در سایت منتشر کرده ایم باید بگوییم که ایشان؛ با وجود جوان بودن، از بهترین و خوشفکرترین اساتید حوزه هستند
      اما در عین حال فرمایش شما هم متین است و مصاحبه با اساتید مجرب تر هم در دستور کار ما قرار دارد که ان‌شاالله به مرور منتشر خواهد شد.
  3. سلام علیکم 
    خدا خیرتان بدهد بابت این مطالب خوبی که می گذارید اگر می شود زود تر مشاوره آقای بغدادی را برای پایه های بالا تر هم بگذارید.
    اجرتان با امام زمان عجل الله تعالی فرجه شریف
    • پاسخ:

      سلام علیکم
      ان شاالله به محض برگزاری جلسه، صوت آن و بعد از مدتی محصولات دیگر(متن و نمودار و ...) در اختیار شما دوستان قرار خواهد گرفت.

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی