طلبگی تا اجتهاد

آنچه که لازم است عرض بکنم - که از همه‌ی این مطالب مهمتر است - نسبت حوزه‌های علمیه است با انقلاب و نظام اسلامی. هیچ کس در عالم روحانیت، اگر انصاف و خرد را میزان قرار بدهد، نمیتواند خودش را از نظام اسلامی جدا بگیرد. نظام اسلامی یک امکان عظیمی را در اختیار داعیان الی‌اللّه و مبلّغان اسلام قرار داده… این فرصت تا امروز کِی برای روحانیت وجود داشته؟
علاوه بر این، ابزارهای تسهیل‌کننده، مثل رایانه‌ها و ارتباطات اینترنتی و فضای مجازی و سایبری هم که الان در اختیار شماست![خطاب به روحانیون!).
اگر بتوانید اینها را یاد بگیرید، میتوانید یک کلمه حرف درستِ خودتان را به هزاران مستمعی که شما آنها را نمیشناسید، برسانید؛ این فرصت فوق‌العاده‌ای است؛ نبادا این فرصت ضایع شود. اگر ضایع شد، خدای متعال از من و شما روز قیامت سؤال خواهد کرد: از فرصت این همه جوان، این همه استبصار، این همه میل و شوق به دانستن، شما برای ترویج معارف اسلامی چه استفاده‌ای کردید؟ نظام اسلامی یک چنین خدمتی به ما معممین و روحانیون کرده. مگر میتوانیم خودمان را کنار بگیریم؟
بیانات در دیدار علما و روحانیون خراسان شمالی 19/07/1391

جستجو

بایگانی

نويسندگان

پربحث ترين ها

رسانه های همسو

۲

قاعده مراعاة الخبر

 نحو 1

بسم الله الرحمن الرحیم

 

فَلَمَّا رَأَى الشَّمْسَ بَازِغَةً قَالَ هَـٰذَا رَبِّی هَـٰذَا أَکْبَرُ ۖ فَلَمَّا أَفَلَتْ قَالَ یَا قَوْمِ إِنِّی بَرِیءٌ مِّمَّا تُشْرِکُونَ (انعام/78)

 

سؤال: همان طور که مشاهده می‌کنید در این آیه شریفه، مرجع ضمیرِ هذا، الشمس است که مؤنث است و باید ضمیر، هذه آورده می‌شد، اما مشاهده میکنیم که ضمیر به صورت مذکر آمده است، چرا؟

 

قاعده مراعاة الخبر: 

اذا دار الامر بینَ  مراعاة مرجع الضمیر  و بین مراعاة الخبر،

فمراعاة الخبرِ اولی

 

این قاعده می‌گوید، اگر برای تعیین نوع ضمیر، میان مراعات مرجع ضمیر و مراعات تطابقِ مبتدا و خبر اختلاف ایجاد میشود، به این معنا که از یک سو نیاز است ضمیر را مؤنث بیاوریم و از سوی دیگر لازم است ضمیر مذکر آورده شود، مراعات خبر اولی است و بهتر است ضمیر را با توجه به خبر تعیین نمایید.

با توجه به این قاعده، در مثال فوق، خبر، ربّ است و نوع ضمیر، به مراعات آن، مذکر آورده شده است. 

 

مثال دیگر:

در بخشی از کتاب المختصر المعانیِ جناب تفتازانی نیز به این نکته بر خوردیم که ایشان نیز این قاعده را رعایت کرده است:

(و البلاغة فی الکلام مطابقته لمقتضى الحال مع فصاحته): اى فصاحة الکلام، و الحال هو الامر الداعی للمتکلم الى ان یعتبر مع الکلام الذى یؤدى به اصل‏ المراد خصوصیة ما، و هو مقتضى الحال

 

در این کلام نیز هو به خصوصیة بازگشت دارد که مؤنث است اما برای تطابق با مقتضی که خبر آن است، مذکر آمده است.

نظرات (۲)

  1. سید رزاق حسینی

    لطفا آدرس این قاعده را بیان کنید که در کدام کتاب نحوی آمده است؟
  2. این قاعده رو من میدونستم ولی یادم رفته بود الآن برام یادآوری شد.
    ممنون

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی